Zoeken

Stichting Historie Anderen

De dolken van Anderen

In verband met Corona delen we elke maand een bericht in ons dorpsblad “het Moesblad”. Uit het Moesblad van november 2020: een samenvatting van het artikel van J.R. Beuker uit de Nieuwe Drentse Volksalmanak 2017.


Dolken 1, 2, 4 en 5

Eén van de meest opmerkelijke prehistorische vondsten in Drenthe is zonder twijfel de vondst van acht vuurstenen dolken die op één plaats, in depot, bij Anderen zijn gevonden. De dolken zijn gevonden tussen 1953 en 1963 op een perceel ten noordwesten van Anderen grenzend aan het Scheebroekerloopje.

Dolk 3 (verdweden)
Dolken 6, 7 en 8

De dolken zijn gedateerd op de periode rond 2.000 jaar voor Christus, de tijd van de Klokbekercultuur (dit was ca. 2.000 jaar na de hunebedbouwers) De mensen van de Klokbekercultuur begroeven doden met een hoge sociale status in grafheuvels. Men leefde van veeteelt en akkerbouw en men woonde met het vee onder één dak. Nederzettingen waren niet groter dan 2-4 boerderijen. Een schatting van de bevolkingsomvang van Drenthe in die tijd komt uit op ca. 4.500 personen.

De dolken zijn afkomstig uit de streek langs de Oostzeekust in Noord-Duitsland of Zuid-Denemarken. Ze zijn niet ter plaatse gemaakt. Het bijzondere aan de dolken is dat ze geen punt hebben en dat ze niet gebruikt zijn. Vergeleken met vergelijkbare vondsten zijn ze ook heel lang. Mogelijk waren ze niet bedoeld als wapen maar als statusobject of misschien zelfs alleen om ze te gebruiken als offergave.

Ook is het bijzonder dat er 8 dolken bij elkaar, een depot, is gevonden, het enige in Nederland. Het vermoeden is dat ze daar met opzet zijn gedeponeerd en dat ze zijn bedoeld als rituele offergave. Ook omdat ze in een nat moerassig stuk grond hebben gelegen.

De dolken van Anderen behoren tot de absolute top van de Drentse archeologie. Het is jammer dat het depot niet compleet is. Dolk 3 is verdwenen, maar ook ontbreken er grote delen van vier dolken. De ontbrekende delen zullen hoogstwaarschijnlijk nog op de vindplaats aanwezig zijn. De dolken zijn in handen van 4 particulieren, alleen dolk 5 is in bezit van het Drents Museum.

Waarom inwoners van Anderen ‘Moeshappers’ worden genoemd

Omdat we momenteel geen lezing-avonden en tentoonstellingen kunnen organiseren, delen we graag wat berichtjes in het Moesblad en onze website voor de historisch-geïnteresseerde dorpsgenoten!

Onlangs vonden wij wat oude krantenartikelen die over Anderen gaan.  Onder andere het artikel hieronder uit 1852, dat verslag doet van het ‘moeshappers’-gebruik ter verwelkoming van nieuwe inwoners. Zo zijn de bewoners van ons dorp aan de bijnaam ‘Moeshappers’ gekomen. (moes is boerenkool).

Gasselte 1 Mei.  Gisteren deelden wij er het gezelschap van eenen van hier naar Anderen, gehucht onder Anlo, vertrekkende meijer en de zijnen.  Bij onze aankomst te Anderen vonden wij het geheele huis opgevuld met jonge meisjes (schoonmaaksters), welke de nieuwe woning prijzenswaardig hadden schoon gemaakt; zij stonden aan den ingang der deur, om hunne nieuwe gehuchtsgenooten welkom te heeten.  Doch voor dat deze mogten binnen-treden, moesten zij allen in een moesstengel bijten, welke door de meisjes aan het deur-kozijn was opgehangen; nadat nu allen in het pas ontloken groen hadden gehapt, was de inwijding volbragt en waren onze vorige dorps-genooten moeshappers van Anderen geworden, waaronder ze onder een daverend gelach werden opgenomen.  Een oude boer verhaalde ons, dat dit altoos geschiedde, en dat degene, die weigerde moes te happen, teruggedreven werd, tot zoolang dat hij aan deze formaliteit voldeed; het laatste had hier nog nimmer plaats gehad.  Van hier zegt men, dat de Anderschen den naam van moeshappers hebben bekomen, en wij gelooven ’t gaarne.  NB te Grollo wordt desgelijks met een knol gehandeld.  H…….

Uit onderzoek is gebleken dat het hier de familie Danker uit Gasselte betrof, die destijds de boerderij aan ’t Loeg 15 huurde van de familie Hoenderken.

Wanneer dit gebruik precies is begonnen en is afgeschaft, is niet bekend.

Vooraankondiging activiteit: filmavond Drentse geschiedenis op 9 oktober

In oktober is het de maand van de Drentse geschiedenis en dan worden overal in de gemeente (en provincie) activiteiten georganiseerd. Het thema dit jaar is “vrouwen”.

De Stichting Historie Anderen doet ook mee. Op woensdag 9 oktober organiseren we een filmavond in Oes Stee. De film Boer/in wordt vertoond, over het veranderende leven en de rol van de boerin (met historische beelden uit de jaren ’20 t/m ’80). Na afloop zullen verschillende generaties boerinnen uit ons dorp reageren op de film en in een vraag en antwoord sessie in te gaan op de (veranderde) rol van de vrouw in het boerenbedrijf. Ook wordt archiefmateriaal van de plattelandsvrouwenvereniging tentoongesteld. Binnenkort volgt meer informatie.

Activiteit: Monumentenwandeling op 14 september

Op zaterdag 14 september is het weer open monumentendag (tegenwoordig culturele monumentendag genoemd). Op deze dag organiseert de Stichting Historie Anderen een wandeling langs verschillende monumenten en andere vermeldenswaardige plekken in het dorp.

Geïnteresseerden kunnen meelopen in de ochtend (start 10:30) of in de middag (start 14:30). De wandeling duurt ongeveer een uur à anderhalf uur. Het beginpunt is Oes Stee (deelnemers kunnen hier verzamelen voor aanvang) en het eindpunt is de historische boerderij Wiltinge (Hagenend 2), die ook opengesteld is voor bezichtiging.

Erfgoedatlas

Het afgelopen jaar heeft de gemeente Aa en Hunze gewerkt aan de ontwikkeling van een digitale erfgoedatlas die in verschillende kaartlagen en themakaarten het cultuurhistorische landschap en het rijke culturele erfgoed van de gemeente op een toegankelijke wijze zichtbaar maakt.

Nieuwe toevoeging zijn de verhalen (op het moment 53), die als themakaart in de atlas zijn opgenomen. Voor het verzamelen van deze verhalen heeft de gemeente samengewerkt met onder andere Historische Verenigingen. Op diverse georganiseerde erfgoedavonden zijn er ‘dorpsverhalen’ gedeeld.  Door de bundeling van deze verhalen is een eerste aanzet gegeven om de lokale geschiedenis gebied overstijgend te delen.

Stichting Historie Anderen heeft ook meegewerkt. Onder het kopje ‘verhalen’ zijn momenteel vier verhalen uit Anderen opgenomen, afkomstig uit de historische dorpswandelingen die voor de viering van 800 jaar ontwikkeld waren (met bronnen uit ‘Vensters op Anderen’ en het Moeshapperboek).

De link naar de digitale erfgoedatlas is :   Erfgoedatlas Aa en Hunze – ook te googlen als ‘erfgoedatlas Aa en Hunze’.

Iedereen die een kort verhaal over een plek in het dorp wil delen, kan het aanmelden bij de gemeente, via EErfgoedatlas@aaenhunze.nl.

Blog op WordPress.com.

Omhoog ↑